‍Open riool

De boerderij is letterlijk monumentaal. 283 vierkante meter woonoppervlak, omringd door 7475 meter grond met twee schuren, net zoals het huis rijksmonument. Dan krijg je bij je moderniseren al snel te maken met verschillende rijksdiensten en gemeentelijke instanties, inclusief ambtelijke processen, willekeur en regelzucht. Daarom staat het huis vast een flinke tijd te koop. Immers, zie in deze tijd maar eens een aannemer te vinden. Los van alle bouwmaterialen die niet altijd even makkelijk te krijgen zijn. Daarvan zijn Maarten en Renske zich bewust. Ze gaan met goede moed van start. Hij heeft bouwkundig inzicht en brengt het pand zeer minutieus in kaart, met alle aanpassingen die ze willen doorvoeren. Niks geen grote dingen. In grote lijnen gaat het vooral om nieuwe elektra en gas- en waterleidingen, en een goede isolatie. “Er loopt ook nog een open riool, zonder stankafsluiter. Dus af en toe meurt het in de keuken en het toilet vreselijk.”

Linke trap

Ook willen ze graag vloerverwarming in de keuken. Daarom moet de vloer een beetje omhoog, en daarmee kan hij de tegelvloer terugbrengen naar het dorpelniveau van de oude kelder. Vanuit de gang loopt een supersteile trap vervaarlijk link naar beneden naar de keuken. Die willen ze graag vervangen door een veiliger variant. En de helling van het keukendak zouden ze graag terugbrengen naar de oorspronkelijke staat. Maarten: “Dan verdwijnt een deel van het platte dak en dat vermindert de kans op lekkage.” Als back-up laat hij nog een bouwhistorisch en duurzaamheidsonderzoek doen, waarna hij in december een bouwaanvraag indient. Die hebben ze ook na vier maanden niet gekregen.

Complexe klus

Maarten weet hoe dat komt. Hij heeft zijn plannen te minutieus uitgewerkt en ja, de bouwtekening oogt best lastig. Het huis is ook best complex. Met al die kamers en tussenkamers met trappen en gangen. Sommige liggen boven de keuken, andere boven de voormalige deel, en dan ben je weer in het woonhuis, waardoor er gaandeweg in de boerderij een soort middenhuis is ontstaan. Ook nog eens doordat het woonhuis na W.O. II vanwege het woningtekort is gesplitst in twee woningen. Uitkijken dus dat je de bouwtekening vanachter je bureau niet verkeerd interpreteert. En dat gebeurt. Maarten leest in een terugkoppeling allerlei rare conclusies terug. En de steile trap moet behouden blijven. Want die heeft monumentale waarde. Ook aan het dak mag hij niet morrelen noch mag de vloer in de keuken omhoog. Punt.

‍

Bel de mensen van de Monumentenwacht

Dat is een van de eerste dingen die je moet doen als je een monument wilt kopen. Zeggen Maarten en Renske. Ze onderzoeken nauwgezet het pand, zodat je een beetje een beeld hebt waar je qua onderhoud de eerste jaren tegenaan loopt. Laat ze een bouwkundige keuring doen. En ga kijken voor welke subsidies je eventueel in aanmerking komt.

‍

Aan het dak mag hij niet morrelen

Fruitschuur

Hij heeft een tip voor anderen die een monument willen verbouwen. Teken een goed plan, maar niet te goed. Denk vooral in grote lijnen en niet in details waarover anderen kunnen vallen. Vertel alleen wat strikt noodzakelijk en overzichtelijk is. Maarten: “Ik heb te goed mijn huiswerk gedaan, ik dacht, dan kweek ik goodwill, maar dat heeft me niks positiefs opgeleverd, integendeel. Vertel ook wat je met een schuur of andere lege ruimte wil doen en waarom.” Hij geeft als voorbeeld de fruitschuur, naast de deel. Een prachtige open ruimte. Voor een kantoor of thuisrestaurant, aanleunwoning of B&B. Daarin zouden twee grote ramen prachtig passen. Met uitzicht op de boomgaard. Maar dat mag niet. “Want daarmee zouden we het gesloten karakter van de schuur te veel open doen.” Raar, vindt hij, want er zijn geen directe buren. Niemand ook die de achterzijde van de gevel ziet. Die aan de buitenkant isoleren mag niet. Heeft iets te maken met de diepte van de twee kleine ramen die in de muur zitten. “Ik moet die aan de binnenkant isoleren, en daarmee verliest die zijn ruige en karakteristieke karakter.”

‍

Geef context geen leeg canvas

Het advies had misschien anders kunnen luiden als hij de fruitschuur met een functie had ingekleurd, denkt Maarten. “Geef een impressie. Dan geef je je aanpassingen meer context. Ook al ben je over de functie van die ruimte nog helemaal niet zeker.” Het geeft mensen van een monumentencommissie een duidelijker beeld. Je maakt het ze makkelijker om zich in te leven. En daarmee waarom we daar graag extra licht en ramen willen. In plaats van een leeg canvas te presenteren. “Dan vragen ze zich al snel af, jij wil alles, maar waarom eigenlijk.” Dat heeft hij ook geleerd. Betrek vanaf de start mensen erbij die begrijpen hoe ambtenaren denken. Die weten hoe je een verbouwspelletje speelt. Maarten: “Ik ben vanaf de start veel te open en eerlijk geweest.” Hij dacht: wanneer je al je plannen bouwtechnisch zo goed mogelijk laat zien, kunnen mensen zich goed in je ideeën verplaatsen en met je meedenken. Maar dat doe je niet met bouwtekeningen vol technische details, maar vooral met een gevoel, met een verhaal. Waarom ben je verliefd geworden op het huis en waarom wil je het graag voor de toekomst behouden. “Als je een monument niet bewoont, gaat dat dood. Een vitaal monument is een levend monument.”

‍

Potstal en schuurberg

Op het erf vind je nog twee monumenten. Daaraan hoeft niks te gebeuren. Een zwarte 19e eeuwse houten hooiberg die schuurberg heet, omdat ernaast een schuurtje is gebouwd. De initialen van de makers staan op de balken in de nok van de hooiberg. Ernaast staat een langgerekte houten schuur, ook zwart, gebruikt als potstal. “Een stal waarin je mest oppot”, vertelt Maarten. De boer bestrooit de mest af en toe met een nieuwe laag stro, waardoor het vee steeds een beetje hoger komt te staan. Als die lasagne van mest en stro zo’n halve meter hoog is, legt de boer de stal om. Om de goed aangestampte en gerijpte mest over het land uit te rijden. De schuurberg is al eens gerestaureerd, zegt hij, volgens de potdekseltechniek, waarbij je planken met overlap aan elkaar bevestigt. De originele gevels uit 1879 hebben rabatdelen. Bij zo’n gevelbekleding lopen de planken schuin onder of naast elkaar, waardoor er een soort trap ontstaat. Dat zorgt voor een goede afwatering. “Rondom heb je een rij planken die je als luiken kunt openen, zie je. Om de ruimte te luchten en ja, dat zal af en toe best nodig zijn geweest.”

‍

Slippers in de boomgaard

Renske is al die tijd bezig geweest in de boomgaard. Appel- en perenbomen snoeien. Ook zij hoopt dat het huis in december comfortabel genoeg is om in te wonen. Geïsoleerd en voorzien van elektra en riolering. Douchen en badderen? Dat zou mooi zijn, zegt Maarten. Zo niet, och, schouderophalend, zijn ouders wonen in de buurt. En anders gaat de hele familie naar zijn oom en tante. Die wonen vijftig meter verderop. “Daar kunnen we via de boomgaard op onze slippers naartoe lopen. Dat moet in de winter een mooi gezicht zijn. Een familie in badjassen wandelend door een boomgaard in de Betuwe.”

‍